زايمان به عنوان پديده اي که منجر به تولد نوزاد مي گردد، جزء جدايي ناپذير زندگي بشر است.

اين پديده در جهان روند صعودي داشته است. با پيشرفت علوم پزشکي، انسان همواره درصدد بهبود کيفيت فرآيند زايمان بوده است.کيفيت و نحوه ارايه مراقبت هاي مامايي از موثرترين عوامل بر نتايج زايمان است و بر سلامت فيزيکي و عاطفي مادر و نوزاد تاثير قابل توجهي مي گذارد.

مقدمه:

بعداز زايمان( Postpartum) از مهمترين دوره هايي است که هر مادري بايد توجه ويژه اي به آن معطوف کند تا دچار آسيب هاي آن نشود. 6 ساعت اول پس از زايمان، مهم ترين و خطرناک ترين زمان براي مادر است. در بين مراقبتهاي پس از زايمان، کنترل ميزان خون ريزي و علايم حياتي مادر(فشار خون، دماي بدن، نبض و تنفس) اهميت زيادي دارد. مراقبتهاي معمول پس از زايمان، طي 3 مرحله انجام مي شود که مرحله اول در روزهاي اول تا سوم، مرحله دوم در روزهاي 10 تا15 و مرحله سوم در روزهاي 42 تا 60 پس از زايمان است.

مراقبت از بخيه ها بعد از زايمان طبيعي و سزارين اهميت زيادي دارد. بعد از سزارين لازم است بخيه ها ۲ مرتبه در روز با ائوزين بدون الکل ضد عفوني شوند. بعد از زايمان طبيعي نيز بعد از هر بار توالت رفتن و شستن بخيه هاي اپيزيوتومي آنها را بايد با سرم بتادين شستشو داد و با سشوار خشک کرد. اغلب خانم ها در روزهاي اول بعد از زايمان دچار يبوست مي شوند که به محض شروع فعاليت بدني روزانه اين حالت از بين مي رود. رژيم غذايي مناسب و مصرف مواد غذايي داراي فيبر مانند سبزيجات و ميوه به رفع يبوست کمک مي کند. به علت انقباض رحم براي خروج لخته هاي خون باقي مانده، گاهي در روزهاي اول پس اززايمان، دردهايي شبيه به درد قاعدگي وجود دارد که به پس درد موسوم است. اين درد با شيردهي بيشتر مي شود که علت آن وجود هورموني است که در شيردهي ترشح شده و باعث انقباض رحم مي شود. در طول بارداري انبساط عروق مقعد بعلاوه فشار ناشي از رشد جنين و البته فشارهاي ناشي از زايمان طبيعي باعث بروز هموروييد مي شود. در صورتي که طي بارداري يا بعد از زايمان دچار هموروييد شديد لازم است فورا اين مسئله را با جراح عمومي در ميان بگذاريد. پزشک در درجات اوليه پماد آنتي هموروييد تجويز مي کند که از درد و تورم ناحيه مي کاهد. براي پيشگيري از بروز هموروييد بهتر است مادران در طول بارداري و بعد از زايمان مراقب تغذيه خود باشند زيرا يبوست خود مي تواند هموروييد را تشديد کرده و سبب خونريزي هاي شديد شود. توصيه مي شود

به برنامه غذايي ميوه و سبزيجات و تمام مواد غذايي فيبر دار اضافه شود. سردرد از جمله شکايات اکثر زنان بعد از زايمان است. دليل اين سردرد فشاري است که هنگام زايمان طبيعي به عضلات گردن وارد مي شود. انرژي زيادي که در طول روند زايمان صرف مي شود و افت قند خون نيز مي تواند باعث سر درد شود. . در صورتي که خانمي تحت بي حسي نخاعي يا بي هوشي عمومي قرار گرفته باشد، نيز ابتلا به سردرد امري طبيعي محسوب مي شود. براي تسکين درد معمولا به مادر توصيه مي شود آب زيادي بنوشد و تغذيه مناسب داشته باشد. در صورتي که سر درد بيش از ۳ روز ادامه يابد و شديد و مداوم باشد بايد فورا به اورژانس مراجعه کرد. اين نوع سر درد نشانه بالا رفتن فشار خون است و معمولا با مشکلات ديد، تهوع و استفراغ همراه است. در طول زايمان طبيعي و در دوره بعد از آن معمولا به طور متوسط خانم ها ۵۰۰ ميلي ليتر خون را از دست مي دهند و به همين دليل براي مقابله با کم خوني، بدن زنان در طول بارداري خون بيشتری تولید میکند.

در دو هفته نخست بعد از زايمان خونريزي امري طبيعي است و جاي هيچ نگراني وجود ندارد مگر آنکه خونريزي بوي بسيار بدي داشته باشد که اين موضوع نشانه عفونت است. خونريزي شديد و ناگهاني که با سرگيجه تهوع و تعريق همراه باشد خطرناک بوده و با مشاهده آن بايد به سرعت به اورژانس مراجعه کرد. دليل اين خونريزي مي تواند باقي ماندن قسمتي از جفت در رحم يا زخمي در دهانه رحم ياواژن باشد.

بيان مسئله:

سازمان بهداشت جهاني همواره کاهش مرگ و مير مادران و کودکان را از اهداف اصلي فعاليتهاي خود قرار داده و يکي از راهکارهاي اساسي جهت تحقق اين هدف را ارائه مراقبتهاي دوران بارداري، حين و بعد از زايمان ميداند .بررسيها نشان داده اند در صورت تأمين منابع و در اختيار قرار گرفتن خدمات کافي، بسياري از اين مرگها قابل پيشگيري است

دو ساعت اول بعد از زايمان

بعد از خروج نوزاد از رحم مادر، تنفس نوزاد توسط پزشک يا ماما بررسي ميشود و اگر مشکلي وجود نداشته باشد، نوزاد را قبل از بريدن بند ناف، روي سينۀ مادر قرار ميدهند تا تماس پوست با پوست نوزاد و مادر برقرار شود. اين تماس فوايد بسيار زيادي دارد که باعث تقويت ارتباط عاطفي مادر و فرزند در آينده ميشود و براي مادران يکي از بهترين تجربه هاي زندگي است. همچنين تمام بيمارستانها موظف هستند در ساعتهاي اوليۀ زندگي نوزاد، تنفس، تون عضلاني و رنگ پوست او را مورد بررسي قرار دهند و در صورت وجود مشکل، نوزاد را براي اقدامات ضروري به NICU منتقل کنند.وضعيت مادر نيز در طول دو ساعت بعد از زايمان، به صورت زير بررسي ميشود :

علائم حياتي:

نبض، فشار خون و تنفس از جمله علائم حياتي مادر است که در دقايق ابتدايي زايمان بررسي ميشود. در ساعت اول زايمان نبض و تنفس مادر هر ۱۵ دقيقه يک بار اندازهگيري ميشود و يک بار نيز درجه حرارت بدن او را ميسنجند. در ساعت دوم زايمان نبض، فشار خون و تنفس هر نيم ساعت يک بار اندازهگيري ميشود .

جمع شدن رحم: بعد از خروج جفت، ماما قسمت بالايي رحم را که به آن قله يا فوندوس رحم گفته ميشود، ماساژ ميدهد تا از خروج کامل جفت و جمع شدن مناسب رحم مطمئن شود. در دو ساعت ابتدايي زايمان، هر ۱۵ دقيقه اين ماساژ تکرار ميشود.

همچنين براي جلوگيري از خونريزي زياد به مادر گفته ميشود تا به نوزاد شير بدهد و براي خالي شدن مثانه به شکل مداوم ادرار کند.خونريزي پس از زايمان: پزشک يا ماما پس از زايمان با روشهاي مختلف ميزان خونريزي مادر را مشخص ميکند و از روي عواملي مثل شرايط پوستي، سطح هوشياري مادر، تشنگي يا مشکل در تنفس، ميزان خونريزي بعد از زايمان را بررسي ميکنند.

خونريزي شديد و مداوم ممکن است باعث شوک شود يا نشانۀ وجود پارگي باشد. به همين دليل،پس از احتمال اين موضوع، مادر براي تشخيص دقيقتر دوباره معاينه ميشود . کانال زايمان و تشخيص پارگي: پس از خروج جفت، ماما يا پزشک دهانۀرحم، واژن و ديواره هاي واژن را بررسي ميکنند و به اين ترتيب ميزان پارگي مشخص ميشود. همچنين واژن از نظر وجود هماتوم يا لختۀ خون هم معاينه ميشود و در صورت وجود هماتوم، اقدامات لازم انجام ميشود.

علائم خطرساز: پزشک يا ماما موظف است که بلافاصله بعد از زايمان، همۀ علائم خطرساز را در مادر پيگيري کند و در صورت وجود هر مشکلي سريعاً براي برطرف کردن آن اقدامات لازم را انجام دهد.

خونريزي شديد، تب، سردرد، ترشحات بودار، درد شديد پرينه و تنفس مشکل از جمله علائمي است که پزشک يا ماما آنها را در مادر بررسي ميکنند . پس از انجام تمام اين بررسيها، اگر همۀ موارد طبيعي بود و مشکلي وجود نداشت، محل پارگي و محل اپيزوتومي بخيه ميشود و سپس لباس مادر را عوض ميکنند و او به اتاق مراقبت منتقل ميشود. مادر در اتاق مراقبت ميتواند همسر يا همراه خود را ببيند و به کودکش شير بدهد.

يک روز پس از زايمان

بيمارستان موظف است مادر را بعد از زايمان، حدود ۲۴ ساعت تحت نظر داشته باشد. تمام مراقبتهايي که در دو ساعت اول بعد از زايمان انجام ميشود، تا روز بعد از زايمان همچنان ادامه دارد، با اين تفاوت که فاصلۀ بين معاينات بيشتر ميشود. در بررسي علائم حياتي پس از گذشت چهار ساعت از زايمان، پرستار هر شش ساعت يک بار مادر را معاينه ميکند و در اين معاينات علاوه بر علائم حياتي، ميزان خونريزي و علائم خطر را نيز تحت نظر ميگيرد. ديگر مواردي که تا زمان ترخيص شما بررسي ميشود شامل موارد زير است : وضعيت دفع ادرار: ابراي اطمينان از سلامت مثانه و مجاري ادراري، ماما از شما ميخواهد که به دستشويي برويد و ادرار کنيد. اگر مادر در طول چهار ساعت بعد از زايمان نتواند ادرار کند، مثانه و واژن او معاينه ميشود. اگر مشکلي وجود نداشته باشد، به مادر توصيه ميکنند که روشهايي مثل گوش دادن به صداي آب، تکان دادن پا در آب و ريختن آب ولرم روي ناحيۀ تناسلي را امتحان کند . وضعيت روحي مادر: در زماني که مادر در بيمارستان حضور دارد تا زمان ترخيص، ماما يا پرستاران وضعيت روحي مادر را مورد بررسي قرارميدهند. در صورت مشاهدۀ نشانههاي افسردگي مادر، انگيزۀ آسيب رساندن به خود يا نوزاد يا وجود سابقۀ افسردگي، احتمالاً براي اقدامات لازم به روانپزشک بيمارستان معرفي خواهد شد .اندازهگيري هموگلوبين: آزمايش خون پس زايمان طبيعي براي همۀ مادران انجام نميشود، بلکه فقط براي برخي مادراني با تشخيص پزشک انجام ميشود. به اين ترتيب که به دليل خونريزي هنگام زايمان و پس از آن، پزشک يا ماما ميزان هموگلوبين مادر را با انجام آزمايش خون بررسي ميکنند. اگر آزمايش نشان دهد که ميزان هموگلوبين مادر کمتر از ميزان لازم باشد، علائم حياتي مادر و رحم او بررسي ميشود و درصورتيکه خونريزي آشکار يا پنهان وجود نداشته باشد، مادر براي اقدامات درماني بعدي به پزشک متخصص معرفي ميشود .

نتيجه گيري:

بدون هيچ گونه ترديدي وضعيت بهداشت يکي از مهمترين مسائلي است که بازتابي از مشکلات جامعه را ارائه ميدهد و يکي از گزينه هاي مهم در بهداشت جهاني سلامت و وضع زندگي مادران باردار است . نسبت مرگ و مير مادران باردار از مهمترين شاخصهايي است که نشان دهنده توسعه کشورهاست. بيترديد اين شاخص تابعي از وضعيت سواد، شبکه راههاي روستايي، دسترسي به فوريتهاي پزشکي، هزينه خدمات درماني، وجود شبکههاي ارتباطي مخابراتي، درآمد خانوار و ...ميباشد . برنامههاي سلامت خانواده در نظام سلامت، يکي از مهمترين محلهاي ارتباط وزارت بهداشت با جامعه بوده و ارتقاي سلامت گروههاي سني اصليترين هدف اين برنامه است. با توجه بهنقش توليت وزارت بهداشت در امر سلامت و با توجه به گسترش تعريف سلامت ميبايست مداخلات ارتقاي سلامت گروههاي سني به صورت جامع و همه جانبه ديده شود . امروزه بهداشت و سلامتي مادران يک اولويت ملي در بسياري از کشورهاست. دولتها و جوامع بين المللي بايد سلامت مادران را در بالاترين اولويتها قرار دهند . نرخ مرگ و مير مادران يعني شاخصي که نشانگر کيفيت زندگي زنان در سنين باروري است، حاکي از تنوع و تفاوت شديد وضعيت اجتماعي- اقتصادي در کشورهاي مختلف و تغييرات ناشي از آن نظير وضعيت سواد، سطح فقر، دسترسي به خدمات بهداشتي، دسترسي به خدمات تخصصي و... است . اختلاف اين شاخصها در کشورهاي توسعه يافته و در حال توسعه قابل توجه است بطوريکه ميانگين آن در کشورهاي درحال توسعه 200 درصد هزار تولد زنده و در کشورهاي توسعه يافته 20 درصد هزار تولد زنده است . از مهمترين برنامه هاي نظام سلامت، سلامت مادران مي باشد که در راستاي حفظ و ارتقاي سلامت مادران و پيشگيري از مرگ مادري طراحي شده است. همه کشورها در راستاي عمل به تعهدات بين المللي خود و براي رسيدن به اهداف هزاره تلاش مي کنند و يکي از اين اهداف کاهش مرگ و مير مادران مي باشد. همچنين، کاهش مرگ و مير مادران شاخص توسعه مي باشد و کمترين ميزان مرگ مادر در کشورهاي توسعه يافته رخ مي دهد. با نگاهي به نتايج حاصل از نظام مراقبت مرگ مادري، اکثر مرگهاي مادران باردار درکشور و استان در 24 الي 48 ساعت بعد از زايمان رخ داده است. بنابراين زايمان ايمن، تضمين کننده سلامت مادر و جنين خواهد بود.

دسته بندی مقالات: مشاوره و روانشناسي کودک

پیام بگذارید...

تشخیص انسانی
این سوال برای بررسی این است که شما یک بازدید کننده انسانی هستید یا خیر و برای جلوگیری از ارسال اسپم خودکار می باشد.
3 + 11 =
این سوال ساده ریاضی را پاسخ دهید. به عنوان مثال 1+3 برابراست با 4.